Atopowe Zapalenie Skóry — co warto wiedzie o tej chorobie?

Atopowe zapalenie skóry (AZS) to przewlekła i nawrotowa choroba dermatologiczna, która coraz częściej diagnozowana jest zarówno u dzieci, jak i dorosłych. Ze względu na rosnącą liczbę zachorowań na całym świecie bywa nazywana chorobą cywilizacyjną.

Typowymi objawami AZS są suchość skóry, uporczywy świąd oraz zaczerwienienie i podrażnienie, które znacząco wpływają na codzienne funkcjonowanie pacjentów. W niniejszym poradniku przyglądamy się przyczynom tej choroby, jej najczęstszym objawom, a także sprawdzonym metodom pielęgnacji i profilaktyki.

Co to jest AZS?

AZS, nazywane również egzemą atopową, to choroba zapalna o podłożu immunologicznym. W jej przebiegu dochodzi do osłabienia bariery ochronnej naskórka, co skutkuje większą przepuszczalnością skóry dla alergenów, drobnoustrojów i czynników drażniących. Układ odpornościowy reaguje nadmiernie, co prowadzi do stanów zapalnych i uporczywego świądu.

Choroba ta najczęściej rozpoczyna się we wczesnym dzieciństwie (pierwsze objawy atopowego zapalenia skóry mogą pojawić się już u niemowląt – nawet około 3. miesiąca życia), ale może także uaktywnić się dopiero u osób dorosłych. Charakterystyczne są okresy zaostrzeń i remisji, dlatego AZS wymaga długoterminowej opieki dermatologicznej oraz odpowiednio dobranej pielęgnacji.

Objawy atopowego zapalenia skóry

Atopowe zapalenie skóry może przybierać różne formy w zależności od wieku, stopnia nasilenia oraz czynników środowiskowych. Objawy najczęściej dotyczą skóry twarzy, szyi, zgięć łokciowych i kolanowych, ale mogą pojawić się na całym ciele.

Najczęstsze objawy AZS to:

• Suchość skóry – naskórek staje się szorstki, łuszczący i podatny na mikropęknięcia, co może prowadzić do nadkażeń.
• Silny świąd – najbardziej dokuczliwy objaw AZS, często nasilający się w nocy i utrudniający sen.
• Zaczerwienienie i rumień – skóra wygląda na podrażnioną, może być rozgrzana i wrażliwa na dotyk.
• Pęcherzyki wypełnione płynem – szczególnie w fazie ostrej, mogą pękać i prowadzić do powstania nadżerek.
• Zgrubienia i pogrubienia skóry (zliszajowacenie, lichenizacja, lichenifikacja) – efekt przewlekłego drapania i stanu zapalnego, najczęściej obserwowany przy długotrwałym przebiegu choroby.
• Strupki i zadrapania – powstają wskutek intensywnego drapania i mogą prowadzić do wtórnych zakażeń bakteryjnych.

Objawy AZS mają charakter przewlekły i nawrotowy, a ich nasilenie może się zmieniać w zależności od pory roku, poziomu stresu czy ekspozycji na alergeny. Wczesna reakcja i właściwa pielęgnacja pomagają ograniczyć częstotliwość nawrotów oraz łagodzić przebieg choroby.

Przyczyny atopowego zapalenia skóry u dzieci i dorosłych

AZS to choroba, na której rozwój wpływają czynniki immunologiczne, środowiskowe i genetyczne. Istotną rolę odgrywa również osłabiona bariera naskórkowa, która ułatwia wnikanie alergenów, bakterii oraz drażniących substancji chemicznych w głąb skóry.

Najczęstsze przyczyny AZS to:

• Czynniki genetyczne – u osób, u których występuje mutacja genu filagryny, skóra ma trudności z utrzymaniem odpowiedniego nawilżenia i ochrony. AZS częściej dotyczy dzieci, których rodzice cierpią na choroby alergiczne.
• Zaburzenia immunologiczne – nieprawidłowa odpowiedź układu odpornościowego na czynniki zewnętrzne prowadzi do nadmiernej reakcji zapalnej skóry.
• Inne choroby towarzyszące – AZS często współwystępuje z innymi schorzeniami atopowymi, takimi jak astma, alergia pokarmowa, alergiczny nieżyt nosa, reumatoidalne zapalenie stawów.
• Czynniki środowiskowe, w tym:
  • zanieczyszczenie powietrza i kontakt z alergenami, np. roztocza, sierść zwierząt, pyłki,
  • wysoka lub niska wilgotność powietrza oraz nagłe zmiany temperatury,
  • przewlekły stres, który może nasilać objawy choroby,
  • detergenty, barwniki, konserwanty oraz drażniące składniki w kosmetykach i tkaninach,
  • częste zakażenia bakteryjne lub wirusowe, zwłaszcza skóry.

Warto pamiętać, że atopowe zapalenie skóry może rozwinąć się już we wczesnym dzieciństwie i często towarzyszy pacjentowi przez całe życie, przybierając różne formy i nasilenie – w zależności od wieku i stylu życia. U dorosłych objawy często są bardziej przewlekłe i odporne na leczenie, co czyni właściwą pielęgnację i unikanie czynników drażniących jeszcze ważniejszymi.

Atopowe zapalenie skóry — pielęgnacja

Atopowe zapalenie skóry jest chorobą, która wymaga holistycznych zmian w stylu życia oraz wprowadzenia dobrze dobranego leczenia. Leczenie atopowego zapalenia skóry opiera się nie tylko na farmakoterapii, ale również na codziennej, świadomej pielęgnacji i profilaktyce.

Mimo ciągłego rozwoju medycyny i kosmetologii, wciąż nie opracowano leku, który skutecznie eliminowałby wszystkie objawy i dolegliwości związane z AZS. Odpowiednia pielęgnacja skóry wraz ze zmianą stylu życia może jednak znacząco ograniczyć objawy oraz zapobiec ich zaostrzeniom.

Niezbędne w pielęgnacji skóry z AZS jest stosowanie dobrej jakości kosmetyków. Doskonałym wyborem są np. kosmetyki uzdrowiskowe Sulphur Zdrój, które wspomagają procesy regeneracji i złuszczania naskórka, intensywnie nawilżają, natłuszczają i wzmacniają uszkodzoną warstwę hydrolipidową skóry.

W pielęgnacji skóry z AZS zaleca się:

• Codzienne nawilżanie i natłuszczanie skóry, najlepiej tuż po kąpieli – regularne stosowanie emolientów pomaga utrzymać odpowiedni poziom nawodnienia naskórka i zmniejsza uczucie świądu.
• Wybór łagodnych środków myjących bez mydła i substancji drażniących, które nie naruszają naturalnej bariery ochronnej skóry.
• Stosowanie kosmetyków o działaniu regenerującym i kojącym, np. zawierających siarczki lub borowinę – jak kosmetyki uzdrowiskowe Sulphur Zdrój, które wspierają złuszczanie martwego naskórka, łagodzą stany zapalne i działają antybakteryjnie.
• Unikanie długich i gorących kąpieli – zaleca się krótkie kąpiele w letniej wodzie, najlepiej z dodatkiem emolientów.
• Delikatne osuszanie skóry bez pocierania, aby nie podrażniać zmienionych chorobowo miejsc.

Prawidłowa pielęgnacja to jeden z kluczowych filarów w leczeniu AZS.

Atopowe zapalenie skóry – profilaktyka

AZS to choroba, która wpływa na jakość życia. Widoczne zmiany skórne i związany z nimi dyskomfort obniżają poczucie własnej wartości. Ponadto atopia może prowadzić do bezsenności, problemów w szkole lub pracy, rozdrażnienia, stanów lękowych czy depresji.

W przypadku AZS nie da się całkowicie wyeliminować przyczyny choroby, ale odpowiednia profilaktyka pozwala znacząco zmniejszyć liczbę i intensywność nawrotów. Najważniejsze są codzienne nawyki oraz unikanie czynników drażniących i uczulających. Im mniej skóra jest narażona na bodźce wywołujące stan zapalny, tym lepiej funkcjonuje jej naturalna bariera ochronna.

W profilaktyce AZS warto:

• Stosować zdrową, dobrze zbilansowaną dietę, bogatą w warzywa, kwasy omega-3 i witaminy wspierające skórę (np. A, D, E). Warto unikać produktów wysoko przetworzonych i potencjalnych alergenów.
• Sięgać po naturalne środki do prania – detergenty o łagodnym składzie, pozbawione sztucznych substancji zapachowych, barwników i enzymów mogą ograniczyć ryzyko podrażnień.
• Używać kosmetyków do skóry atopowej, najlepiej przebadanych dermatologicznie, jak kosmetyki uzdrowiskowe Sulphur Zdrój, które chronią i regenerują warstwę hydrolipidową naskórka.
• Zrezygnować z gorących kąpieli i używać letniej wody, a po kąpieli natychmiast nawilżyć skórę.
• Wybierać odzież z naturalnych, miękkich tkanin, takich jak bawełna – unikać materiałów sztucznych i wełny, które mogą wywoływać podrażnienia.
• Zadbać o jakość powietrza w domu – nawilżacze powietrza i częste wietrzenie pomieszczeń pomagają utrzymać optymalną wilgotność i ograniczyć ilość alergenów.
• Unikać kontaktu ze znanymi alergenami, np. pyłkami, sierścią zwierząt, kurzem domowym, jak również unikać stresu, który często wywołuje zaostrzenia AZS.

Regularna profilaktyka i świadome unikanie czynników drażniących to skuteczny sposób na ograniczenie objawów AZS. Dobrze dobrane kosmetyki, zdrowy styl życia i odpowiednia pielęgnacja pomagają zachować skórę w lepszej kondycji i poprawić jakość życia osób z atopią.